Không chủ quan với dịch viêm não Nhật Bản

Thường từ tháng 6 đến tháng 8 hằng năm là thời kỳ đỉnh cao bùng phát dịch bệnh viêm não virus, trong đó nguy hiểm nhất là bệnh viêm não Nhật Bản. Đặc biệt, các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm nhận định rằng không thể chủ quan khi bệnh viêm não Nhật Bản, mặc dù mới bắt đầu bước vào mùa nhưng đã có nhiều dấu hiệu "bất thường" khi xuất hiện khá nhiều ca bệnh ở trẻ em, thậm chí là cả người lớn mắc bệnh nặng với các biểu hiện như hôn mê sâu, liệt người. PV. Tạp chí Truyền nhiễm Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Phạm Nhật An, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ nhiệm Bộ môn Nhi Đại học Y Hà Nội .

PV: Thưa PGS. TS. Phạm Nhật An, xin PGS. cho biết tình hình dịch viêm não Nhật Bản B hiện nay đang diễn biến như thế nào?

PGS. TS. Phạm Nhật An: 6 tháng đầu năm 2014, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận 150 ca viêm não virus, trong đó có 50 bé bị viêm não Nhật Bản, 6 ca nặng phải thở máy. Điều đáng báo động là khoảng 45/50 bé nhập viện trong tháng 6 vừa qua, nhiều trẻ mắc bệnh đã qua tuổi tiêm phòng viêm não Nhật Bản nhưng chưa được tiêm phòng. Hiện nay đang là mùa dịch viêm não Nhật Bản, so với mùa dịch 2013 thì số trẻ mắc bệnh năm nay cao hơn. Nếu như năm 2013 số bệnh nhân mắc viêm não Nhật Bản chỉ chiếm 8% số ca viêm não, thì 6 tháng đầu năm 2014 tỷ lệ này lên tới 30%.

PV: Thưa PGS. các biểu hiện của bệnh viêm não Nhật Bản B là như thế nào?

PGS. TS. Phạm Nhật An: Cần lưu ý biểu hiện chính của bệnh là có sốt cao và kèm theo các triệu chứng liên quan đến tổn thương hệ thần kinh trung ương, như sốt cao từ 38 - 39°C, nhức đầu, buồn nôn và nôn. Trẻ mất ngủ quấy khóc, vật vã mê sảng hoặc li bì, co giật, tăng trương lực cơ, rối loạn thần kinh thực vật. Thậm chí thuốc hạ sốt hầu như không có tác dụng. Trẻ có thể có tiêu chảy nhưng không phải tất cả các ca viêm não do vi rút đường ruột đều có triệu chứng này. Kèm theo sốt cao là nôn, nằm li bì, co giật, khi đó cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế.

Hiện, viêm não, màng não do vi rút chưa có thuốc đặc hiệu, chủ yếu điều trị triêu chứng chống co giật, hạ sốt. Nếu được phát hiện điều trị sớm (trong vòng 3 ngày đầu) có thể khỏi hoàn toàn, phát hiện, điều trị càng chậm thì khả năng bị di chứng liệt sẽ nặng nề hơn, thậm chí tử vong.

PV: Xin PGS. cho biết bệnh viêm não Nhật Bản lây nhiễm từ đâu và nguy hiểm như thế nào?

PGS. TS. Phạm Nhật An: Khởi đầu từ các ổ chứa virus mà lợn là động vật đóng vai trò chính. Khi muỗi hút máu của lợn có chứa virus và sau đó đốt người sẽ truyền virus sang người. Đây là con đường duy nhất khiến lây nhiễm bệnh viêm não Nhật Bản. Cho tới nay chưa thấy có sự lây truyền bệnh từ người sang người. Cần lưu ý là: Sau khi bị nhiễm virus viêm não Nhật Bản, lợn không bị bệnh, nhưng nguy hiểm ở chỗ nó trở thành kho chứa, duy trì virus trong thiên nhiên, đồng thời lại là nguồn cung ứng quan trọng nhất cho muỗi đưa virus viêm não Nhật Bản lây sang người.

Có nhiều loài muỗi có khả năng truyền bệnh, nhưng chủ yếu vẫn là hai loài muỗi Culex Tritaeniorhynchus và Culex vishnui. Hai loài muỗi này thường sống ở ruộng lúa nước và chập choạng tối sẽ bay đến nơi có người và súc vật sinh sống để hút máu.

Tỷ lệ tử vong trong bệnh viêm não Nhật Bản từ 10% - 15%, nhưng di chứng để lại thì cao hơn (khoảng 30%), di chứng đó thường là: chậm phát triển trí tuệ, động kinh, yếu liệt chi suốt đời, sống đời sống thực vật. Nếu trẻ được chữa trị sớm, bệnh nhẹ, thì sẽ khỏi bệnh, trở lại bình thường.

PV: Chúng ta có thể phòng ngừa viêm não Nhật Bản B bằng cách nào thưa PGS?

PGS. TS. Phạm Nhật An: Khuyến cáo của Bộ Y tế cũng nêu rõ, tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng bệnh quan trọng và hiệu quả nhất, với 3 liều cơ bản: Mũi 1 lúc trẻ được 1 tuổi, mũi 2 sau mũi 1 từ 1 - 2 tuần; mũi 3 cách mũi 2 là 1 năm. Sau đó cứ 3 - 4 năm tiêm nhắc lại một lần cho đến khi trẻ qua tuổi 15.

Mọi người dân phải thực hiện tốt vệ sinh môi trường, giữ gìn nhà ở, chuồng gia súc sạch sẽ để hạn chế nơi trú đậu của muỗi, nên dời chuồng gia súc xa nhà, loại bỏ các ổ bọ gậy. Khi đi ngủ cần mắc màn, thường xuyên sử dụng các biện pháp xua, diệt muỗi trong các hộ gia đình, không cho trẻ em chơi gần chuồng gia súc đề phòng muỗi đốt.

PV: Xin cảm ơn PGS.

Hồng Nhung (thực hiện)